Opvanglocatie Ter Apel te druk, kwetsbare asielzoekers krijgen voorrang

Ter Apel – Het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel zit opnieuw overvol. Door de aanhoudende drukte heeft het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) besloten om een zogenoemde gecontroleerde toegang in te voeren. Daardoor krijgt niet iedere asielzoeker die zich meldt automatisch toegang tot de opvanglocatie.

Op dit moment verblijven er meer dan 2300 mensen in Ter Apel, terwijl de maximale capaciteit 2000 personen bedraagt. Daarmee is de bezetting het hoogste sinds september 2024. Volgens het COA komt de overbelasting doordat er onvoldoende doorstroom is naar andere opvanglocaties in Nederland.

“Bij zulke aantallen kunnen we niet meer instaan voor de veiligheid en leefbaarheid voor onze bewoners en medewerkers”, laat het COA weten. Om die reden wordt nu voorrang gegeven aan kwetsbare asielzoekers, zoals gezinnen met kinderen en medische gevallen.

Bestuursvoorzitter Joeri Kapteijns noemt het besluit pijnlijk. “Het is niet acceptabel dat we niet iedereen kunnen opvangen, maar we hebben simpelweg te weinig capaciteit. We zijn afhankelijk van gemeenten om extra plekken te realiseren, en die blijven achter.”

Woningnood zorgt voor opstopping

Een belangrijke oorzaak van de druk is de woningnood. Momenteel verblijven ongeveer 19.000 statushouders – mensen die al een verblijfsvergunning hebben – nog in opvanglocaties, omdat er geen woningen beschikbaar zijn. Hierdoor blijven plekken bezet die eigenlijk bedoeld zijn voor nieuwe asielzoekers.

Daarnaast sluit het aantal opvanglocaties sneller dan dat er nieuwe bijkomen, waardoor het tekort verder oploopt.

Eerdere problemen en hoge boetes

Het aanmeldcentrum in Ter Apel kampt al langer met overbezetting. In 2022 leidde dat zelfs tot situaties waarbij honderden mensen buiten moesten slapen. Om herhaling te voorkomen werden tijdelijk extra opvangplekken geopend, maar veel daarvan zijn inmiddels weer gesloten.

De gemeente Westerwolde, waar Ter Apel onder valt, stapte eerder naar de rechter vanwege de overlast. Het COA kreeg daarop een dwangsom opgelegd voor elke nacht dat de maximale capaciteit werd overschreden. Die boete liep op tot 50.000 euro per nacht, met een maximum van 5 miljoen euro – een bedrag dat inmiddels is bereikt.

Frustratie bij gemeente en overheid

Burgemeester Jaap Velema van Westerwolde noemt de situatie “buitengewoon frustrerend”. Volgens hem geldt dat niet alleen voor inwoners van de gemeente, maar ook voor medewerkers van het COA en de asielzoekers zelf.

“Het is een trieste constatering dat de rest van Nederland zo terughoudend is in het organiseren van opvang,” aldus de burgemeester.

Ook minister Van den Brink van Asiel en Migratie spreekt van een teleurstellende ontwikkeling. Eerdere oproepen aan gemeenten om meer opvangplekken te creëren hebben volgens de minister onvoldoende resultaat opgeleverd.

Toenemende druk verwacht

De druk op Ter Apel zal naar verwachting de komende tijd verder toenemen. Vanaf 12 juni wordt de locatie namelijk het enige aanmeldcentrum in Nederland voor asielzoekers. Dat komt door de invoering van een nieuw Europees migratiepact, waarvoor een aangepast registratiesysteem nodig is dat voorlopig alleen in Ter Apel wordt gebruikt.

Hulporganisaties vrezen dat de situatie opnieuw kan escaleren en spreken van een risico op chaotische toestanden als er geen snelle oplossing komt.