Richard K. nog altijd boos op vermoord echtpaar Weiteveen: ‘We werden dagelijks bedreigd’

Een tijdelijke gevangenisstraf is niet meer aan de orde, zegt de AG. Daarom moet Richard K. de zwaarste straf krijgen die het wetboek heeft: levenslang. Dat valt hem ongetwijfeld zwaar, zegt de AG. Maar hij plaatst het in perspectief: zo oud als K., die 50 was tijdens de moorden, zullen Ineke en Sam nooit worden.

Het Openbaar Ministerie ziet in rapporten dat er sprake was van een beperke neurologische stoornis, een aanpassingsstoornis en verminderde draagkracht. Er is geen sprake van vroege frontotemporale dementie. Het is niet duidelijk welke impact deze stoornissen hadden op het handelen van K. De onderzoekers kunnen wel zeggen dat ze geen invloed hadden op het aanschaffen van illegale wapens. Toen K. die kocht, was hij volledig toerekeningsvatbaar.

Verdachte heeft Ineke volgens de AG met voorbedachte raad gedood. Hij acht moord bewezen in beide gevallen. ,,Hij had het plan om Ineke en Sam te doden al eerder bedacht. Nadat hij Ineke had doodgeschoten, gaat hij naar de woning. Hij probeert Sam naar buiten te lokken met een leugen. Via de zoon, tegen wie hij zegt dat moeder een ongeluk heeft gehad, lukt het hem in de woning te komen. Over rationeel handelen gesproken. Hij handelde berekend en rationeel en liet zich niet van de wijs brengen door het gekerm van Sam en de paniek van de zoon."

Volgens het Openbaar Ministerie was K. toerekeningsvatbaar, ondanks dat hij na zijn herseninfarct en meerdere TIA's veranderde. Hij raakte sneller overprikkeld en kon plotseling heel emotioneel kon worden. De onderzoekers in het Pieter Baan Centrum hebben geen uitspraak kunnen doen over zijn toerekeningsvatbaarheid. Er is in ieder geval niks aangetroffen dat wijst op alzheimer of een vroege vorm van dementie. Maar dat is ook niet altijd terug te zien op een hersenscan, erkent de AG.

Volgens de AG heeft K. expres geen ruimte gelaten op de Bargerweg om Ineke te laten passeren. Zij was onderweg naar huis, nadat zij haar dochter naar de basisschool in het dorp had gebracht. Uit de beelden blijkt dat Ineke wil doorrijden, zegt de AG. Maar K. blokkeert de weg. Als Ineke claxonneert stapt hij uit. Hij steekt zijn hand in de rechterjaszak, waar hij de revolver verstopt. Met beide handen schiet hij door het raam van de auto.

Het staat niet ter discussie, maar de AG wil stilstaan bij de doodsoorzaken van Sam en Ineke. De 44-jarige vrouw overleed aan een schot door het hoofd. Sam werd zwaar toegetakeld door K. De pathaloog-anatoom vond zes inschoten, één doorschot, 23 steekletsels en 6 snijletsels.

Een lange lunchpauze. Om 13.30 gaat het hof verder met de behandeling van het hoger beroep. De advocaat-generaal krijgt dan het woord en zal vertellen wat zijn strafeis is.

,,Ik zou niet weten wat ik hierop moet zeggen. Ouders mogen hun kinderen niet wegbrengen, kinderen mogen nooit hun ouders verliezen, zeker niet op zo'n jonge leeftijd. Ik vind het jammer dat ze mijn spijtbetuiging niet erkennen, want ik heb echt wel spijt. Als ik dat niet zo getoond heb, dan spijt mij dat."

,,Toen sloot je af met de woorden: ,,Ik hoop dat de kinderen ondanks alles mooie herinneringen aan hun ouders mogen bewaren” Dat gaat je niets aan, die herinneringen zijn van ons. Maar als jij deze woorden meent; als je echt spijt hebt. Als je echt meent dat het anders had gekund en gemoeten. En als jij echt vindt dat wij de mooie herinneringen aan papa en mama verdienen. Accepteer dan gewoon je straf. Stop met proberen je zwaar verdiende straf te ontlopen. Besef wat je ons en onze pappa en mamma hebt aangedaan. En als straks de uitspraak komt, zeg dan niet nog eens dat het ‘onvoorstelbaar’ is. Iedereen weet wat er is gebeurd; Iedereen heeft gezien wat jij hebt gedaan! Alles van tevoren bedacht. Zo verschrikkelijk laf, zoveel wapens en geweld tegen onze ouders."

,,Het liefste zouden wij alles vergeten. Er nooit meer over nadenken en er nooit meer over praten. Gewoon alsof het er niet is. Alsof het er nooit geweest is. Maar dat kan niet, en daar zorg jij voor. Elke keer weer. Een paar maanden na het vreselijke gebeuren, dik tweeënhalf jaar geleden nu, sprak je voor het eerst in de rechtbank in Assen. Je zei toen: '16 januari, de dag van een verschrikkelijke tragedie. De dag waarop twee kinderen hun ouders verloren. Nooit had het zover mogen komen, toch is het gebeurd'. Jij gaf aan enorme spijt te hebben. En ‘dat onze levens nooit meer hetzelfde zullen zijn’. Dat klopt. Jij gaf aan dat ‘het anders had gekund én gemoeten’. Dat klopt ook."

,,Je hebt kinderen hun ouders afgenomen. Hele families is hun gevoel van veiligheid en hun normale leven afgenomen. Onze ouders hebben de dood van hun eigen kind moeten meemaken. Ik ben oom van de kinderen van Sam, ik zie hen en breng tijd met ze door. Ik zie hoe erg ze hun ouders missen. Een kind verliest een ouder niet alleen op dag van overlijden, maar verliest hen iedere dag opnieuw. Bij belangrijke gebeurtenissen, wanneer er advies nodig is, dat kan niemand hen nooit teruggeven." ,,Tijdens vonnis zag de zoon K. voor het eerst, en hij glimlachte recht in het gezicht van de man die zijn vader had vermoord. Richards familie is het allerbelangrijkste voor hem. Hij heeft het voor hen gedaan om ze te beschermen. Heb je je familie werkelijk geholpen? Je kinderen waren niet in gevaar, je had hulp kunnen zoeken. Jouw kinderen moeten leven met de gevolgen van jouw daad. Is dit hoe je jouw kinderen beschermt? Jij hebt dit gekozen, wij dragen de gevolgen."

,,Twee families zijn verwoest, en de kinderen zijn gedwongen verder te leven zonder hun ouders. We hebben moeten toekijken hoe de kisten van Sam en Ineke de grond ingingen." ,,K. komt de rechtszaal binnen met brede glimlach. Hij lacht de nabestaanden recht in het gezicht uit. We verwachten geen excuses of berouw. K.huilt om zijn eigen lot, en is bang voor zijn eigen toekomst. Wij huilen om mensen die we nooit meer zullen zien."

,,Onze kinderen is ernstig onrecht aangedaan door instanties die burgers juist zouden moeten beschermen. Het voortdurende zwijgen voelt als het ontlopen van verantwoordelijkheid. Wij hopen dat er alsnog eerlijk wordt gekeken naar wat is misgegaan, zodat onze kleinkinderen en andere families dit nooit meer hoeven mee te maken. Wij danken iedereen die ons in deze zware periode tot steun is geweest."

,,Ook de juridische nasleep ervaren wij als zwaar en wrang. De feiten zijn bekend, jij hebt bekend en er is heel veel bewijsmateriaal. Ondanks dat alles, lijkt er veel aandacht uit te gaan naar mogelijke strafvermindering, terwijl slachtoffers en nabestaanden achterblijven met verdriet, schade en de levenslange gevolgen. Wij vragen niet om medelijden, maar om erkenning, verantwoordelijkheid en antwoorden. Waarom kwam er geen duidelijk schadeoverzicht? Waarom werd niet ingegrepen ondanks alle signalen? Waarom werden aangiftes zo snel afgewezen? Waarom wist de gemeente kennelijk van niets? Door jou zitten wij hier vandaag opnieuw. Niet omdat de waarheid nog gevonden moet worden, maar omdat jij weigert verantwoordelijkheid te nemen voor wat je hebt aangericht. Uit pure zelfzucht en lafheid probeer je, ten koste van de nabestaanden, je eigen hachje te redden in de hoop op strafvermindering. Het is voor ons nauwelijks te bevatten dat dit nog mogelijk is, na al je gruwelijke daden vol laf geweld."

,,In vrijwel geen enkele strafzaak ligt zóveel overtuigend bewijsmateriaal op tafel. Toch worden wij opnieuw gedwongen ons verdriet te herbeleven, uitsluitend omdat jij ervoor kiest de werkelijkheid niet onder ogen te zien. Onze dochter wist hoe uitzichtloos haar situatie was. Daarom heeft zij alles zorgvuldig vastgelegd. Zij besefte dat dit misschien wel de enige manier zou zijn om later te laten zien hoe bang, machteloos en hulpeloos zij en haar partner door jouw handelen waren geworden. Zelfs toen dacht zij niet alleen aan zichzelf, maar ook aan de waarheid die na haar dood zou moeten blijven bestaan."

,,Een later politieonderzoek stelde dat er te veel informatie uit verschillende richtingen binnenkwam, waardoor men de rode draad niet meer zag. Voor ons was dat, toen anno 2024, onbegrijpelijk: wij hebben de kern van het gevaar juist herhaaldelijk benoemd. Het niet handelen van de gemeente Emmen roept vele vragen op. Daar leek men niet op de hoogte van de ernst van de situatie, terwijl zulke signalen in de lokale driehoek juist besproken hadden moeten worden. Onze kleinkinderen verloren in één klap alles. Zij dragen de gevolgen van een tragedie die naar onze overtuiging voorkomen had kunnen worden als waarschuwingen serieus waren genomen."

,,Ook het Openbaar Ministerie speelde een cruciale rol. Het was nog hun laatste optie. De aangiftes van Sam en Ineke werden opvallend snel afgewezen. Tot op de dag van vandaag hebben wij, ondanks herhaalde verzoeken, geen duidelijke uitleg gekregen. Uiteindelijk gebeurde precies waar wij al die tijd bang voor waren: het fatale drama op 16 januari 2024. Na deze afschuwelijke gebeurtenis ontvingen wij alle steun van familie, slachtofferhulp, de familierecherche en onze advocaat. Maar de instanties die de echte verantwoordelijkheid droegen - gemeente Emmen, burgemeester, politie, rechtsbijstandsverzekeraar en Openbaar Ministerie - hebben geen persoonlijke verantwoordelijkheid genomen en ons nog steeds geen helder antwoord gegeven."

,,De situatie escaleerde zichtbaar. Je raakte gefixeerd op het gezin, volgde hen online, observeerde hen vanuit je woning, plaatste camera’s en felle verlichting, veroorzaakte gevaarlijke verkeerssituaties, achtervolgde hen en provoceerde veel bij hun woning. Ook verschenen er lasterlijke berichten op Facebook, waarna bedreigingen en haatreacties uit jouw kamp volgden. Voor ons was duidelijk dat dit geen gewoon burenconflict was. Je beschikte over vele wapens en je gedrag werd steeds dwingender. Daarom hebben wij de politie herhaaldelijk, schriftelijk en telefonisch gewaarschuwd, dat dit kon uitlopen op ernstig geweld. Die waarschuwingen waren concreet, dringend en achteraf gezien pijnlijk voorspellend. Toch werd er niet krachtig ingegrepen. Het gezin voelde zich alleen gelaten en onbeschermd. "

Een straf met een einddatum doet geen recht aan wat K. heeft gedaan, zegt Diekstra. K. was het vertrouwen in de rechtsstaat kwijt, maar dat geeft hem geen excuus om het recht in eigen hand te nemen. ,,K. heeft zichzelf boven de wet en de rechtsstaat geplaatst, en de rechtsstaat daarmee ondermijnd. Een inbreuk van deze aard kan niet met een tijdelijke gevangenisstraf worden vergolden."

Want volgens Diekstra gaat het hier om een relatief simpele zaak. Er is volgens de slachtofferadvocaat ruim bewijs voorhanden dat wijst op planmatig handelen. K. was lange tijd bezig met het plannen en de uitvoering van de twee moorden, die Diekstra omschrijft als executies. ,,Zelfs toen een kind van 12 jaar de deur voor K. opende, ging hij door. Twee moorden. Geen stoornis waar hij zich achter kan verschuilen, hoe graag hij dat ook zou willen."

Advocaat Sébas Diekstra heeft het hof gevraagd om tien minuten spreektijd, om namens de nabestaanden iets te zeggen over het bewijs in de zaak en de straf. De nabestaanden hebben de behoefte om te reageren op de opmerkingen van Richard K., die veel verwijten heeft gemaakt richting Sam en Ineke. Zij kunnen zich niet meer verweren. Hij zal niet op alle aantijgingen reageren, zegt Diekstra. ,,Want dat leidt af van waar het hier om gaat."

Er is geen onwil bij Richard K. om te betalen, benadrukt Vermeulen. Het liefste wil hij toezeggen. Maar hij kijkt zijn advocaten aan voor advies, en Vermeulen kan hem niet goed ondersteunen als het gaat om een civiele procedure. Ze is in hoofdzaak strafrechtadvocaat, zegt ze. ,,Ik heb een eed afgelegd dat ik me beperk tot mijn deskundigheid." En dat is de civiele kant van letselschade niet. Ze kan K. dus niet goed adviseren, zegt ze. Ze wil zich wel inspannen om te zorgen dat K. advies krijgt van een specialist op het gebied van civiel recht.

Het lijkt erop dat het overleg tussen K. en zijn advocate iets langer duurt. Daar heeft de voorzitter expliciet ruimte voor gelaten. Ze wil graag dat K., met zijn financiële expertise, goed kijkt naar de vorderingen en de vraag of hij bereid is om deze (voor een deel) te betalen.

- Maandag liet K. zien dat hij nog altijd woedend is op Sam en Ineke, het stel waarmee hij in conflict raakte nadat hij zijn ouderlijk huis aan hen verkocht. Het conflict werd door K. ’opgelost’ met twee brute moorden. Hij ontkent dat dit een vooropgezet plan was. - Op verzoek van het Openbaar Ministerie werden tijdens de eerste zittingsdag (maandag) heftige beelden getoond. In de escalerende ruzie hingen beide partijen bewakingscamera’s op. Die registreerden hoe K. op 16 januari 2024 eerst Ineke doodschoot in haar auto, om vervolgens Sam met messteken en geweerschoten om het leven te brengen. De 12-jarige zoon van het stel was daar getuige van. - Dinsdag wordt het hoger beroep voortgezet met het spreekrecht van de nabestaanden van Sam en Ineke. In de loop van de middag laat de advocaat-generaal van het Openbaar Ministerie weten welke straf hij eist tegen Richard K.