Emmen zet een belangrijke stap richting het energiesysteem van de toekomst. Samen met elf partners ontvangt de gemeente bijna 4 miljoen euro aan Europese subsidie uit het Just Transition Fund (JTF). Met dit geld krijgt het programma ORTESE een flinke impuls en kan het project PRIME verder worden ontwikkeld. Het doel is ambitieus: structurele oplossingen vinden voor het overvolle elektriciteitsnet en ervoor zorgen dat bedrijven en inwoners ook in de toekomst voldoende toegang hebben tot energie.
De officiële subsidietoekenning werd tijdens een feestelijke kick-offbijeenkomst bekendgemaakt, waar de Europese bijdrage symbolisch werd overhandigd. De miljoeneninvestering maakt het mogelijk om samen met overheden, bedrijven en kennisinstellingen te werken aan een slimmer, duurzamer en toekomstbestendig energiesysteem.
Netcongestie vraagt om slimme en structurele oplossingen
Het elektriciteitsnet in Nederland staat op steeds meer plaatsen onder druk. Ook in de regio Emmen lopen bedrijven en andere gebruikers tegen de grenzen van de beschikbare netcapaciteit aan. Dit wordt ook wel netcongestie genoemd. De vraag naar elektriciteit groeit, terwijl het uitbreiden van het elektriciteitsnet veel tijd, geld en ruimte kost. Alleen het aanleggen van extra kabels en transformatorstations is daarom niet voldoende. Er zijn ook andere oplossingen nodig om de bestaande energie-infrastructuur beter te benutten.
Precies daar richt PRIME zich op. Binnen het project onderzoeken de twaalf partners hoe energie slimmer kan worden opgewekt, opgeslagen, verdeeld en gebruikt. Daarbij wordt gekeken naar oplossingen die niet alleen op korte termijn verlichting bieden, maar ook op lange termijn daadwerkelijk bijdragen aan een stabieler energiesysteem.
Denk bijvoorbeeld aan het tijdelijk opslaan van overtollige elektriciteit in grote batterijen, het ontwikkelen van warmtenetten en het slim inzetten van waterstof. Ook wordt onderzocht hoe verschillende energievormen beter op elkaar kunnen worden afgestemd. Een belangrijk onderdeel is dat iedere mogelijke oplossing grondig wordt onderzocht. Niet alleen de technische mogelijkheden zijn belangrijk, maar ook de juridische en financiële haalbaarheid. Uiteindelijk moeten de plannen immers niet op papier blijven staan, maar daadwerkelijk uitvoerbaar zijn.
ORTESE krijgt flinke impuls door Europese miljoenenbijdrage
De basis voor het programma ORTESE werd al in 2024 gelegd. De gemeente Emmen, de provincie Drenthe, netbeheerder Enexis en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat besloten toen gezamenlijk 3 miljoen euro te investeren in de ontwikkeling van een toekomstbestendig energiesysteem.
Met de nieuwe Europese JTF-subsidie komt daar bijna 4 miljoen euro bij. Daarmee krijgt het programma een aanzienlijke financiële impuls. Bovendien kunnen nieuwe partners uit het bedrijfsleven en kennisinstellingen aansluiten en hun kennis, ervaring en investeringskracht inzetten. Die samenwerking is volgens de betrokken partijen van groot belang. De energietransitie is namelijk een gezamenlijke opgave. Overheden, netbeheerders, ondernemers en kennisinstellingen moeten samen bekijken hoe de beschikbare energiecapaciteit zo efficiënt mogelijk kan worden gebruikt. Door kennis en investeringen te bundelen, ontstaan mogelijkheden die afzonderlijke organisaties niet eenvoudig zelf kunnen realiseren.
Emmen krijgt een digitale kopie van het complete energiesysteem
Een van de meest opvallende onderdelen van PRIME is de ontwikkeling van een zogenoemde digital twin: een digitale kopie van het energiesysteem van de gemeente Emmen. Daarmee wordt het lokale energiesysteem zeer nauwkeurig nagebouwd in een digitale omgeving. Het gaat om een bijzondere aanpak, waarbij voor het eerst het volledige energiesysteem van een gemeente op deze manier in kaart wordt gebracht.
In deze digitale omgeving worden plannen en ontwikkelingen uit verschillende gebieden samengebracht die via het energienet met elkaar verbonden zijn. Hierdoor ontstaat een compleet beeld van de energievraag, het aanbod, de beschikbare capaciteit en de mogelijke knelpunten. De digital twin maakt het mogelijk om verschillende scenario’s te testen voordat er in de praktijk grote investeringen worden gedaan.
Wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer een bedrijf meer elektriciteit nodig heeft? Wat is het effect wanneer meerdere bedrijven hun energieverbruik op andere momenten plannen? En hoeveel ruimte ontstaat er op het elektriciteitsnet wanneer overtollige energie tijdelijk wordt opgeslagen in batterijen?
Ook de mogelijkheden van warmtenetten en waterstof kunnen in samenhang met andere onderdelen van het energiesysteem worden onderzocht. Door deze informatie digitaal inzichtelijk te maken, kunnen deskundigen, bedrijven en overheden veel gerichter samenwerken. Ze zien waar kansen liggen, waar problemen ontstaan en welke maatregelen het meeste effect hebben.
Dat voorkomt dat investeringen los van elkaar worden gedaan en maakt het mogelijk om keuzes te maken die het hele energiesysteem ten goede komen.
Niet alleen meer energie, maar vooral slimmer omgaan met energie
De kracht van PRIME zit vooral in de manier waarop naar het energiesysteem wordt gekeken. In plaats van uitsluitend te zoeken naar manieren om meer elektriciteit door het bestaande netwerk te transporteren, wordt onderzocht hoe vraag en aanbod beter op elkaar kunnen worden afgestemd.
Dat vraagt om een andere manier van denken en samenwerken. Bedrijven kunnen bijvoorbeeld hun energieverbruik aanpassen aan momenten waarop meer elektriciteit beschikbaar is. Energie die op een bepaald moment niet nodig is, kan tijdelijk worden opgeslagen en later worden gebruikt. Ook kunnen verschillende energiedragers elkaar aanvullen. Door elektriciteit, warmte en waterstof slim met elkaar te verbinden, kan de druk op het elektriciteitsnet mogelijk aanzienlijk worden verminderd.
Voor ondernemers kan dit op termijn nieuwe mogelijkheden bieden om uit te breiden, te verduurzamen en te investeren. Ook voor de woningbouw, toekomstige bedrijvigheid en de verdere ontwikkeling van de regio is een betrouwbaar energiesysteem van groot belang.
Emmen als proeftuin voor het energiesysteem van de toekomst
Het project PRIME moet uiteindelijk meer opleveren dan alleen oplossingen voor de gemeente Emmen. De aanpak is namelijk zo opgezet dat andere gemeenten en regio’s er in de toekomst ook gebruik van kunnen maken. De kennis, ervaringen en technieken die in Emmen worden ontwikkeld, kunnen worden vertaald naar andere gebieden waar het elektriciteitsnet eveneens tegen zijn grenzen aanloopt.
Wethouder Pascal Schrik ziet de Europese bijdrage dan ook als een belangrijke kans voor Emmen en de regio. “Voor ons allemaal geldt: we moeten zuinig omgaan met onze energienetten, ook na de uitbreidingen. Met deze subsidie hebben we de mogelijkheid om samen met bedrijven, het onderwijs en op termijn ook inwoners te laten zien dat er méér kan als we slimmer met energie omgaan. Met dit project lopen we voorop om ook de structurele langetermijnoplossing te vinden. Emmen wordt hiermee echt een proeftuin voor het energiesysteem van de toekomst. We doen het dus niet alleen voor onszelf, want wat we hier leren, helpt ook andere regio’s verder”, schrijft Pascal Schrik in een persbericht.
Met deze woorden benadrukt de wethouder dat de ambities verder reiken dan alleen het oplossen van de huidige problemen. Emmen wil juist een voortrekkersrol spelen bij de ontwikkeling van nieuwe manieren om energie te organiseren, te verdelen en te gebruiken.
(In de onderstaande video wordt ORTESE uitgelegd. De tekst gaat verder onder deze video).
Europese steun voor een groene en toekomstbestendige economie
De Europese bijdrage voor PRIME komt uit het Just Transition Fund (JTF), het Europese fonds voor een rechtvaardige overgang naar een klimaatneutrale economie. Het fonds ondersteunt projecten die bijdragen aan de ontwikkeling van een groene economie, nieuwe economische kansen en duurzame werkgelegenheid. Daarbij is er bijzondere aandacht voor regio’s die te maken hebben met grote veranderingen als gevolg van de energietransitie.
PRIME ontvangt de subsidie via de regeling ‘Een nieuwe, groene economie met marktgedreven onderzoeks- en investeringsprojecten’. Daarmee wordt niet alleen geïnvesteerd in onderzoek, maar juist ook in oplossingen die uiteindelijk in de praktijk moeten worden toegepast. Voor de regio Groningen-Emmen biedt dit kansen om innovatie, ondernemerschap en verduurzaming met elkaar te verbinden.
Een belangrijke investering in de toekomst van Emmen
Met bijna 4 miljoen euro aan Europese steun krijgt Emmen een stevige financiële basis om verder te werken aan een van de grootste uitdagingen van deze tijd: een energiesysteem dat klaar is voor de toekomst. De komende periode gaan de twaalf partners aan de slag met het onderzoeken, ontwikkelen en testen van mogelijke oplossingen. De digitale kopie van het energiesysteem moet daarbij een belangrijke rol spelen.
Het uiteindelijke doel is helder: minder druk op het elektriciteitsnet, meer ruimte voor bedrijven en woningbouw en een betere benutting van de energie die beschikbaar is. De ambities zijn groot, maar met de Europese subsidie, de samenwerking tussen twaalf partners en de innovatieve aanpak zet Emmen een belangrijke stap. Wat in Emmen wordt ontwikkeld, kan straks mogelijk ook andere regio’s helpen om de problemen op het elektriciteitsnet structureel aan te pakken. Emmen investeert daarmee niet alleen in het oplossen van de problemen van vandaag, maar vooral in de energievoorziening van morgen.
Meer informatie over het programma ORTESE is te vinden via www.ortese.nl. Meer informatie over het Just Transition Fund en de subsidiemogelijkheden staat op www.snn.nl/jtfnoordnederland.
Het belangrijkste nieuws uit Emmen in je mailbox
Ontvang iedere week het belangrijkste nieuws uit Emmen en omgeving. Gratis en overzichtelijk.
