Lokale omroepen krijgen niet overal hetzelfde: Commissariaat ziet verschillen, maar grijpt niet in
De financiering en organisatie van lokale publieke omroepen verschillen sterk per gemeente. Dat blijkt uit antwoorden van het Commissariaat voor de Media op vragen over onder meer Stichting Publieke Omroep Amsterdam (POA), waar meerdere mediamerken onder één stichting vallen. Terwijl Amsterdam jaarlijks miljoenen euro’s aan aanvullende gemeentelijke subsidie beschikbaar stelt, moeten andere lokale omroepen, zoals ZO!34 het met aanzienlijk minder middelen doen. Hoe kijkt de toezichthouder naar deze verschillen, wat is er wettelijk toegestaan en wat betekent dit voor de toekomst van het lokale publieke omroepbestel?
Grote verschillen in financiering tussen lokale omroepen
Het Commissariaat voor de Media is bekend met de organisatiestructuur van Stichting Publieke Omroep Amsterdam (POA), waaronder verschillende publieke mediamerken zoals AT5, SALTO en FunX vallen. Volgens het Commissariaat is deze constructie toegestaan binnen de huidige Mediawet. Tegelijkertijd blijkt uit de antwoorden op vragen over de financiering en organisatie van lokale omroepen dat er grote verschillen kunnen bestaan tussen gemeenten.
Volgens een woordvoerder van de gemeente Amsterdam bedraagt het richtsnoerbedrag voor 2026 € 1,68 per huishouden per jaar. Dit is het geadviseerde bedrag dat gemeenten besteden aan de bekostiging en instandhouding van de lokale of streekomroep.
Amsterdam telt begin 2026 941.873 inwoners en ongeveer 495.000 huishoudens. Op basis van het richtsnoerbedrag komt de wettelijke bekostiging daarmee uit op ongeveer € 831.600 per jaar (495.000 huishoudens × € 1,68). Het overige bedrag dat POA ontvangt, is een keuze van de gemeente Amsterdam om de lokale publieke omroep aanvullend te financieren. Dit gebeurt zowel met structurele als incidentele middelen.
Ook OPEN Rotterdam ontvangt aanvullende financiering van de gemeente Rotterdam. Via de gemeentelijke Mediaregeling, die buiten de basisfinanciering valt, ontving de lokale omroep in Rotterdam in 2025 van ruim €265.000. Van dat bedrag werd €182.000 rechtstreeks toegekend aan makers. Het resterende bedrag werd bestemd voor organisatiekosten en overhead.
Eén omroep, meerdere mediamerken
Per gemeente kan maximaal één rechtspersoon door het Commissariaat worden aangewezen als lokale publieke media-instelling. Die instelling krijgt daarmee de publieke mediaopdracht voor de betreffende gemeente. Binnen die aanwijzing kunnen meerdere merken en kanalen worden ingezet. Dat betekent dat een constructie zoals bij POA, waarbij verschillende mediamerken onder één stichting vallen, mogelijk is. Het Commissariaat voor de Media houdt daarbij geen toezicht op het exclusieve gebruik van één bepaalde merknaam.
Hoe bijzonder de Amsterdamse constructie is, kan het Commissariaat niet zeggen. Er wordt namelijk geen landelijk overzicht bijgehouden van de organisatiestructuur en governance van lokale publieke media-instellingen. Ook worden individuele omroepen op dit gebied niet met elkaar vergeleken.
Grote verschillen in gemeentelijke financiering
Een belangrijk verschil tussen lokale omroepen zit in de financiering. Naast de wettelijke bekostigingsbijdrage kunnen gemeenten ervoor kiezen om aanvullende subsidies te verstrekken. De hoogte daarvan kan sterk verschillen. Het Commissariaat bevestigt dat er inderdaad verschillen bestaan tussen gemeenten, maar doet geen uitspraken over individuele subsidiebedragen of over de vraag of een bepaalde gemeentelijke bijdrage uitzonderlijk hoog is.
Gemeenten hebben volgens het Commissariaat voor de Media een grote mate van autonomie om aanvullende subsidies te verstrekken. Daarbij moeten zij zich uiteraard wel houden aan de Mediawet, het staatssteunrecht en andere toepasselijke regelgeving.
Amsterdam tegenover Drenthe
De verschillen worden duidelijk wanneer bijvoorbeeld naar Amsterdam en Drenthe wordt gekeken. Stichting Publieke Omroep Amsterdam ontvangt volgens beschikbare gegevens jaarlijks ruim 5,6 miljoen euro aan gemeentelijke subsidie. Streekomroep ZO!34, actief in Emmen en Coevorden, ontvangt gezamenlijk minder dan 200.000 euro aan subsidie van beide gemeenten.
Het Commissariaat voor de Media verklaart dergelijke verschillen vanuit de manier waarop lokale media worden gefinancierd. Lokale publieke media-instellingen kunnen naast de wettelijke bekostiging ook bij overheden, fondsen en andere organisaties subsidies aanvragen.
De mate waarin een omroep daarvan gebruikmaakt, valt volgens het Commissariaat buiten zijn verantwoordelijkheid. Ook over de vraag of zulke grote verschillen tussen lokale omroepen wenselijk zijn, spreekt de toezichthouder zich niet uit.
Meer geld kan meer mogelijkheden betekenen
Volgens het Commissariaat voor de Media vormt de gemeentelijke bekostiging een belangrijk onderdeel van de financiering van de publieke mediadienst. Naarmate een lokale media-instelling over meer financiële middelen beschikt, kan zij meer activiteiten uitvoeren of activiteiten van een hogere kwaliteit aanbieden. Dat betekent echter niet automatisch dat meer subsidie ook leidt tot een betere publieke omroep. Het media-aanbod moet aansluiten bij wat in het betreffende verzorgingsgebied als lokaal toereikend wordt beschouwd.
Ook over de mogelijke gevolgen van grote financiële verschillen voor de continuïteit van omroepen, het lokale media-aanbod en de journalistieke onafhankelijkheid doet het Commissariaat voor de Media geen algemene uitspraken.
Onafhankelijkheid blijft belangrijk
Een hoge gemeentelijke subsidie betekent volgens het Commissariaat op zichzelf niet dat er sprake is van een risico voor de redactionele onafhankelijkheid. Of gemeentelijke financiering leidt tot ongewenste beïnvloeding, hangt af van de concrete feiten en omstandigheden. De Mediawet bevat volgens het Commissariaat waarborgen voor de onafhankelijkheid van publieke media-instellingen. Het toezicht richt zich op de naleving van die wettelijke regels.
Geen landelijk plafond voor extra subsidies
Waarom is er geen landelijke norm voor aanvullende gemeentelijke subsidies? Volgens het Commissariaat voor de Media komt dat doordat gemeenten zelf mogen besluiten om bovenop de wettelijke bekostiging extra geld beschikbaar te stellen. Het Commissariaat ziet het niet als zijn taak om daar een maximum aan te verbinden. Als de regels hierover moeten veranderen, is dat aan de wetgever.
Ook een landelijk overzicht met de exacte aanvullende subsidies per gemeente wordt niet door het Commissariaat verstrekt. De financiële gegevens die het Commissariaat ontvangt, worden gebruikt voor het financieel-administratieve toezicht. Vanwege toezichtvertrouwelijkheid worden gegevens over individuele media-instellingen niet met derden gedeeld.
Hervorming moet lokale omroepen versterken
Voor de toekomst verwacht het Commissariaat dat de voorgenomen hervorming van het lokale publieke omroepbestel kan bijdragen aan meer professionaliteit, stabiliteit en onafhankelijkheid. Het Commissariaat voor de Media steunt de doelstelling van het wetsvoorstel om de uitvoering van de publieke mediaopdracht op lokaal niveau fundamenteel te versterken.
Tegelijkertijd wil de toezichthouder geen specifieke omroep aanwijzen als voorbeeld voor andere gemeenten. Ook over de vraag welke lessen andere gemeenten kunnen trekken uit de organisatie en financiering van Stichting Publieke Omroep Amsterdam, doet het Commissariaat geen uitspraken.
Eén wettelijke opdracht, verschillende werelden
De antwoorden van het Commissariaat laten daarmee een opvallend beeld zien. De wettelijke publieke mediaopdracht is voor alle lokale omroepen geregeld, maar de manier waarop die opdracht wordt georganiseerd en gefinancierd kan per gemeente sterk verschillen. Een gemeente kan ervoor kiezen om alleen de wettelijke bekostiging te verstrekken, terwijl een andere gemeente daar miljoenen aan aanvullende subsidies bovenop legt. Het Commissariaat ziet die verschillen, maar vindt het niet zijn taak om daar een oordeel over te geven.
De discussie over de hoogte van de gemeentelijke bijdragen, de gewenste uniformiteit en de toekomst van het lokale omroepbestel ligt daarmee vooral op het bord van gemeenten en de landelijke politiek.
Verder lezen
Meer nieuws dat aansluit op dit verhaal.
Ontdek meer van Emmen Actueel
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
